Proefschriten

Het syndroom van Sjögren (SS) is een systemische auto-immuunziekte, die wordt gekarakteriseerd door een chronische ontsteking van de speeksel- en traanklieren. Patiënten hebben klachten van een droge mond, droge ogen, vermoeidheid en vaak ook extraglandulaire manifestaties. In dit proefschrift wordt de invloed van SS op de kwaliteit van leven geëvalueerd, worden verschillende goedgekeurde en experimentele behandelingen beschreven, worden bestaande en nieuwe instrumenten voor het evalueren van behandeling besproken en worden de resultaten van behandeling met een B cel depletie therapie (anti-CD20, rituximab) gepresenteerd.
Uit een vragenlijst kwam naar voren dat SS een grote impact heeft op de ziektegerelateerde kwaliteit van leven, werk en arbeidsongeschiktheid. Helaas is tot op heden geen systemische behandeling beschikbaar die de oorzaak van SS aanpakt. Uit een analyse van alle tot nu toe onderzochte behandelingen bleek dat B cel depletie therapieën (i.h.b. met rituximab) veelbelovend zijn. Resultaten van een placebo-gecontroleerde studie waarin SS patiënten werden behandeld met rituximab lieten een verbetering van zowel de objectieve als de subjectieve parameters van de ziekteactiviteit zien. Herbehandeling met rituximab bleek even effectief als een eerste behandeling. Redifferentiatie van lymfoepitheliale laesies tot normale gestreepte klierbuizen in parotisweefsel na behandeling met rituximab leverde het histopathologische bewijs van regeneratievermogen van de speekselklier en verklaarde het waargenomen klinische en functionele herstel. Voorts kwam uit dit promotieonderzoek naar voren dat histopathologisch onderzoek, evaluatie van de speekselklierfunctie en analyse van de speekselsamenstelling goede instrumenten zijn om zowel speekselkliergerelateerde ziekten te diagnosticeren als om de progressie en behandeling van een dergelijke aandoening te evalueren. 

Patiënten met hoofd-halskanker hebben minder last van een droge mond en plakkerig speeksel als bij bestraling de speekselklieren bij de onderkaak worden ontzien. Dat stelt onderzoeker Anke Petra Jellema in haar promotieonderzoek aan het VU Medisch Centrum. Hoofd-halskanker is een verzamelnaam voor verschillende soorten kanker zoals kanker van de mond of keelholte. Een droge mond, ook wel xerostomie genoemd, en plakkerig speeksel zijn veel voorkomende bijwerkingen van bestraling van patiënten met hoofd-halskanker. Jellema onderzocht de effecten van deze bijwerkingen op de kwaliteit van leven van deze patiënten. Veel voorkomende klachten bleken vermoeidheid, slapeloosheid en een verminderd lichamelijk functioneren. Bij vrouwen en jongere patiënten zijn deze effecten volgens de onderzoeker het sterkst. Ooonderzocht Jellema welke invloeden een rol spelen bij het ontstaan van een droge mond bij de bestraling van de kankerpatiënten. De hoogte van de stralingsdosis en de gebruikte techniek bleken belangrijke risicofactoren te zijn.

Salivary Agglutinin; Structure and function

Speeksel en speeksel agglutinine. Een verscheidenheid aan bacteriën aanwezig in de mondholte. In grote hoeveelheden kunnen ze schade veroorzaken aan tanden en kiezen, het tandvlees en zelfs het kaakbot. Speeksel bevat verschillende eiwitten die betrokken zijn bij de bescherming tegen bacteriën; bijvoorbeeld door ze te doden of hun...